Rozum wobec tajemnicy. Wykład bp. Jana Tyrawy w Bydgoszczy
Czy nowożytny rozum rzeczywiście wyzwolił człowieka, czy raczej doprowadził go do intelektualnej i moralnej pustki? W wygłoszonym w bydgoskim Centrum Edukacyjno-Formacyjnym wykładzie bp Jan Tyrawa prowadzi słuchaczy przez historię idei, które ukształtowały współczesny sposób myślenia o świecie, nauce i wierze.
Inne z kategorii
Koronacja Chrobrego i chrześcijańskie korzenie Polski – wykład bp. Tyrawy
Punktem wyjścia jest Kartezjusz i narodziny nowożytnego racjonalizmu, który – jak pokazuje biskup – stopniowo redukował rzeczywistość do mechaniki i empirycznego opisu. Proces ten, pogłębiony przez Hume’a i Oświecenie, doprowadził do zakwestionowania samego pojęcia prawdy, dobra oraz obiektywnego ładu moralnego. Rozum, wyniesiony do rangi ostatecznej instancji, okazał się bezradny wobec pytań o sens istnienia i zła.
Szczególnie mocno wybrzmiewa w wykładzie analiza nominalizmu i pozytywizmu – nurtów, które w imię „czystej naukowości” odrzuciły metafizykę, antropologię i prawo naturalne, torując drogę pragmatyzmowi oraz redukcji człowieka do narzędzia użyteczności. W tym kontekście bp Tyrawa odnosi się również do współczesnych sporów bioetycznych i prawnych, pokazując ich głębokie filozoficzne zaplecze.
Druga część wykładu przynosi jednak wyraźną kontrę wobec tezy o rzekomym konflikcie nauki i wiary. Odwołując się do współczesnej fizyki, astrofizyki i refleksji takich autorów jak Leszek Kołakowski czy Michał Heller, biskup wskazuje, że nauka – badając prawa natury, strukturę kosmosu, emergencję czy granice determinizmu – nie eliminuje transcendencji, lecz na nią natrafia. Nauka odpowiada na pytanie „jak”, ale pytanie „dlaczego” i „po co” pozostaje otwarte.
Wykład bp. Jana Tyrawy to spójna, wymagająca intelektualnie propozycja myślenia, w której wiara i rozum nie są rywalami, lecz spotykają się w doświadczeniu tajemnicy. Całość nagrania dostępna jest w formie wideo.
